Lịch sử

Người khai khẩn lập làng Tăng Nhơn Phú

Một câu chuyện hơn 140 năm về sự dấn thân, lập nghiệp và để lại di sản cho cả cộng đồng.

❦

Cụ Nguyễn Minh Giác, hiệu Tấn Minh, được triều đình ban chức Tri huyện nhờ công lao khai khẩn vùng đất gò đồi phía đông Sài Gòn – Gia Định. Cùng cụ bà Đỗ Thị Gần, ông đã chiêu tập lưu dân, dựng làng, đào kênh dẫn nước, mở mang ruộng vườn và tạo nên một địa bàn cư trú trù phú mang tên Tăng Nhơn Phú.

Đến năm 1914, ông khánh thành ngôi nhà rường Huế làm nơi cư trú và thờ tự — công trình này về sau trở thành Nhà Từ đường của cả gia tộc, là chốn neo giữ huyết thống và đạo hiếu của hậu duệ họ Nguyễn suốt năm thế hệ.

Trước đó, từ năm 1849, gia đình ông đã hiến tiền cùng dân làng dựng Đình Tăng Nhơn Phú — ngôi đình mà sau này, năm 2006, được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố Hồ Chí Minh. Đình và nhà — hai công trình song hành — cùng kể câu chuyện về một con người đã vun đắp cả một vùng đất.

Đình – Nhà – Người

Người dựng đình ấy, ngôi nhà ấy —
cùng một mạch văn hóa

Trong chiều sâu lịch sử Nam Bộ, đình làng và ngôi nhà của người dựng đình vốn không tách rời. Một bên là thiết chế cộng đồng đã được Nhà nước ghi nhận. Bên còn lại là không gian gốc của người kiến tạo — lẽ ra cũng cần được gìn giữ như một phần không thể thiếu của ký ức vùng đất.

Niên biểu

Dòng chảy thời gian

❦
  1. 1849

    Hiến tiền dựng đình

    Gia đình họ Nguyễn đóng góp xây dựng Đình Tăng Nhơn Phú — thiết chế tín ngưỡng cộng đồng của làng.

  2. 1914

    Khánh thành nhà cổ

    Cụ Tri huyện Nguyễn Minh Giác và cụ bà Đỗ Thị Gần hoàn thành ngôi nhà rường Huế ba gian hai chái.

  3. 2002

    Vào danh mục bảo vệ

    Văn bản 1081/UB của UBND Quận 9 (cũ) đưa căn nhà vào danh sách di tích kiến trúc nghệ thuật cần được gìn giữ.

  4. 2006

    Đình xếp hạng

    Đình Tăng Nhơn Phú được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố Hồ Chí Minh.

  5. 2015 & 2021

    Phim tài liệu Nhật Bản

    Đài BS-TBS quay phim tài liệu “Window to the World” về ngôi nhà — tập #440 và tập #704.

  6. 2026

    Ban quy hoạch Công nghệ cao gửi yêu cầu tháo dỡ nhà

    Công trình đứng trước nguy cơ bị cưỡng chế tháo dỡ. Gia tộc đã liên tục gửi đơn kiến nghị, đơn cứu xét đến UBND TP. HCM, Sở Văn hóa - Thể thao TP. HCM, Sở Kiến trúc - Quy hoạch, Cục Di sản,.. với mong muốn được bảo tồn và giữ gìn ngôi nhà Từ đường