Người khai khẩn lập làng Tăng Nhơn Phú

Ông Nguyễn Văn Lương sinh khoảng năm 1825, là con của ông Nguyễn Văn Viên và bà Huỳnh Thị Mung. Ông trưởng thành trong thế kỷ XIX, khi vùng Gia Định – Biên Hòa còn mang đậm cấu trúc xã hội của làng Nam Bộ và chứng kiến những biến động lớn từ thời Nguyễn sang thời Pháp thuộc.

Ông có nhiều đóng góp cho đời sống tín ngưỡng và cộng đồng tại Tăng Nhơn Phú: hiến đất dựng Đình Tăng Phú, bỏ công sức và tài vật chăm lo đình cùng các cơ sở tín ngưỡng trong vùng, đồng thời gắn bó mật thiết với chùa Phước Tường — một trong những ngôi chùa cổ của vùng Thủ Đức.

Trước Cố Tổ giúp ngài Lê Thánh
Sau Nội Tổ xây cất chùa đình
Nay cháu con thừa hưởng phước dư
Xưa Sơ Tổ lập công bồi đức

Câu “Sau Nội Tổ xây cất chùa đình” chính là lời nhắc về công đức ấy. Ông kết duyên với bà Phạm Thị Cương; người con trai lớn là Nguyễn Văn Giác — sau đổi tên thành Nguyễn Minh Giác.

Dù Nam Kỳ khi ấy đã bước sang thời kỳ thuộc địa, ông Nguyễn Minh Giác vẫn được giáo dục theo nền học vấn Nho học truyền thống, thông hiểu kinh điển, văn chương, Y học và Phật học. Các tư liệu Phật giáo ghi nhận ông là Tri huyện Nguyễn Minh Giác, pháp danh Hồng Ngộ, tự Phổ Minh — một nhà Nho – Y nổi tiếng đương thời và là người nghiên cứu Phật học uyên thâm.

Những câu đối, đại tự còn lưu trong ngôi nhà không đơn thuần là trang trí kiến trúc. Chúng thể hiện tư tưởng của một nhà Nho: con người sống trong mối liên hệ với tổ tiên, gia đình, đất đai, cộng đồng và đạo lý.

Năm 1927, ông trùng kiến chùa Hội Sơn — ngôi cổ tự lâu đời của vùng Thủ Đức (theo sách Những Ngôi Chùa Nổi Tiếng Việt Nam của Võ Văn Tường). Đến năm 1938, khi con gái ông là Ni trưởng Như Thanh tiếp nối Phật sự, ông vẫn tham gia trông coi và tu sửa chùa đến khoảng năm 1943. Chùa Hội Sơn về sau được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.